Utwory

Wprowadzenie do literatury chóralnej polskiego romantyzmu

Prezentowany zbiór kompozycji stanowi reprezentatywny przekrój polskiej twórczości religijnej XIX wieku, ukazujący ewolucję języka muzycznego od wczesnoromantycznej prostoty po dojrzałą, chromatyczną harmonikę końca stulecia. Utwory przeznaczone są na chór męski (TTBB) oraz chór mieszany (SATB), a ich warstwa formalna opiera się najczęściej na strukturach repryzowych, przy jednoczesnym występowaniu form bardziej złożonych, w tym cyklicznych i polifonicznych z finałową fugą.

Pod względem techniki kompozytorskiej dominują faktury homofoniczne, często wzbogacane o elementy dialogowania i imitacji. Harmonika utworów jest silnie osadzona w idiomie romantycznym, z licznymi wtrąceniami, akordami alterowanymi oraz połączeniami mediantowymi. Szczególną wartość badawczą stanowią zachowane źródła archiwalne – rękopisy i starodruki przechowywane m.in. w Bibliotece Narodowej, Bibliotece Jagiellońskiej oraz Bibliotece Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego.

Feliks Ignacy Dobrzyński (1807–1876)

Veni Creator C-dur

Obsada
chór męski (TTBB) a cappella
Budowa i czas trwania
utwór cykliczny złożony z czterech części; ok. 5 minut
Faktura i technika
naprzemienne wykorzystanie faktury homofonicznej i polifonicznej; finał w ścisłej formie fugi
Język dźwiękowy
harmonika romantyczna z licznymi wtrąceniami i akordami zmniejszonymi; połączenia mediantowe i homofoniczne kadencje
Źródło
partytura wydana drukiem prawdopodobnie w 1870 r., Biblioteka Narodowa
Reprodukcja starodruku – Veni Creator, Ig. F. Dobrzyński

Feliks Ignacy (Józef) Dobrzyński (1807–1876)

Veni Creator F-dur

Obsada
chór męski (TTBB) a cappella
Budowa i czas trwania
forma A-B-B-koda; ok. 3 minuty
Faktura i technika
dominująca faktura homofoniczna z wyraźnymi kontrastami dynamicznymi
Język dźwiękowy
harmonika romantyczna; kilkukrotne wykorzystanie tzw. akordu chopinowskiego
Źródło
zbiór pieśni Harfiarz serya 1 (Tarnów, ok. 1890 r.), Biblioteka Narodowa
Reprodukcja starodruku – Veni Creator F-dur, Józef Dobrzyński

Józef Władysław Krogulski (1815–1842)

Raz już tylko Chrystusowa noga

Obsada
chór mieszany (SATB) a cappella
Budowa i czas trwania
brak szczegółowych danych
Faktura i technika
kompozycja a cappella
Język dźwiękowy
stylistyka romantyczna
Źródło
rękopis, Biblioteka Jagiellońska
Reprodukcja rękopisu – Raz już tylko Chrystusowa noga, J. W. Krogulski

Władysław Józef Krogulski (1815–1842)

Ave Maria

Obsada
chór męski (TTBB) a cappella
Budowa i czas trwania
forma trzyczęściowa A-B-A1; ok. 3 minuty
Faktura i technika
faktura homofoniczna z fragmentami imitacyjnymi; kontrasty dynamiczne
Język dźwiękowy
harmonika romantyczna
Źródło
wydanie Ugra i Bańarskiego (XIX w.), Biblioteka Narodowa
Reprodukcja starodruku – Ave Maria Hymn, Wł. J. Krogulski Op. 12

Józef Władysław Krogulski (1815–1842)

Hymn błagalny do Matki Boga op. 16

Obsada
chór męski (TTBB) a cappella (tekst polski)
Budowa i czas trwania
forma A-B-A-B-A; ok. 3 minuty
Faktura i technika
faktura homofoniczna w technice nota contra notam
Język dźwiękowy
harmonika wczesnoromantyczna; charakterystyczne użycie akordów zwiększonych
Źródło
wydanie drukiem z 1971 r.; nagranie wersji solowej z organami (Acte Préalable, 2021)
Reprodukcja starodruku – Hymn Błagalny do Matki Boga, W. J. Krogulski Op. 16

Stanisław Moniuszko (1819–1872)

Offertorium D-dur

Obsada
chór mieszany (SATB) a cappella (tekst A. Felińskiego)
Budowa i czas trwania
forma A-B-A-C; ok. 3,5 minuty
Faktura i technika
faktura homofoniczna z elementami dialogowania głosu solowego z tutti
Język dźwiękowy
harmonika romantyczna, powściągliwa w zakresie alteracji
Źródło
wydanie krytyczne (1999), Wydawnictwo Karmelitów Bosych
Reprodukcja partytury – Offertorium D-dur, Stanisław Moniuszko

Karol Studziński (1828–1883)

Ojcze nasz

Obsada
chór mieszany (SATB) a cappella (tekst polski)
Budowa i czas trwania
forma A-B-A1-C; ok. 3,5 minuty
Faktura i technika
faktura homofoniczna z częstymi motywami imitacyjnymi; silne kontrasty dynamiczne
Język dźwiękowy
harmonika romantyczna z zastosowaniem alteracji
Źródło
Ruch Muzyczny nr 43, Warszawa 1858
Reprodukcja starodruku – Ojcze Nasz, Kar. Studziński

Józef Władysław Krogulski (1815–1842)

Hymn żałobny op. 16

Obsada
chór męski (TTBB) a cappella (tekst łaciński)
Budowa i czas trwania
forma A-B-A1; ok. 2,5 minuty
Faktura i technika
faktura homofoniczna
Język dźwiękowy
harmonika romantyczna; modulacja do tonacji jednoimiennej durowej w części B
Źródło
autograf z 19 stycznia 1840 r., Biblioteka WTM
Reprodukcja autografu – Hymn żałobny, J. Wł. Krogulski, 19 stycznia 1840

Romuald Zientarski (1829–1874)

Libera me Domine op. 10 nr 2

Obsada
chór mieszany (SATB) a cappella
Budowa i czas trwania
forma A-B-A; ok. 4 minuty
Faktura i technika
dominująca technika nota contra notam w fakturze homofonicznej
Język dźwiękowy
harmonika romantyczna z wykorzystaniem alteracji i wtrąceń
Źródło
druk po 1901 r., Biblioteka Narodowa
Reprodukcja partytury – Libera Me Domine, R. Zientarski

Władysław Żeleński (1837–1921)

Veni Creator

Obsada
chór męski (TTBB) a cappella (fragmenty solowe)
Budowa i czas trwania
forma A-A1-B-A; ok. 3,5 minuty
Faktura i technika
homofonia w technice nota contra notam
Język dźwiękowy
harmonika z licznymi zabarwieniami chromatycznymi
Źródło
rękopis z 1877 r., Biblioteka Narodowa
Reprodukcja rękopisu – Veni Creator, Władysław Żeleński, 1877

Władysław Żeleński (1837–1921)

Salve Regina

Obsada
chór męski (TTBB) a cappella
Budowa i czas trwania
forma A-B-C-A1; ok. 3,5 minuty
Faktura i technika
faktura homofoniczna; istotna rola dialogowania pojedynczego głosu z zespołem
Język dźwiękowy
rozwinięta harmonika z licznymi alteracjami i modulacjami
Źródło
Echo Muzyczne (1880), Biblioteka Narodowa
Reprodukcja starodruku – Salve Regina, Wła. Żeleński

Zygmunt Noskowski (1846–1909)

Veni Creator Es-dur

Obsada
chór mieszany (SATB) a cappella
Budowa i czas trwania
forma A-B-A1-coda; ok. 3 minuty
Faktura i technika
faktura w pełni homofoniczna
Język dźwiękowy
harmonika wczesnoromantyczna; ograniczona liczba wtrąceń
Źródło
Wydawnictwo Sekcji Współczesnej Kompozytorów Polskich przy WTM
Reprodukcja partytury – Veni Creator, Z. Noskowski